Reaccion conhunto di sindicatonan riba e declaracion di Secretario di Estado riba e concepto di Ley di Reino riba Finanzas Publico Sostenible pa Aruba (HOFA)
Sindicatonan a tuma nota di e declaracionnan recien di e Secretario di Estado Hulandes encarga cu Relacionnan di Reino, Sr. Eric van der Burg, relaciona cu e proposicion di un ley di Reino basa riba consenso riba Finanzas Publico Sostenible pa Aruba (HOFA). Maske e Secretario di Estado ta enfatisa cu e proposicion no tin intencion politico y cu unicamente e ta pa busca pa duna Aruba
”condicionnan igual” cu Corsou y St. Maarten, nos no por ta di acuerdo cu e interpretacion di e hechonan.
E comparacion entre Aruba, na un banda, y Corsou y St Maarten na e otro banda, ta ignora un diferencia historico fundamental y constitucional den Reino Hulandes. Corsou y St. Maarten a haya nan status autonomo den Reino na aña 2010, locual a duna nan un grado mas grandi di autonomia compara cu loke nan tabata tin anteriormente den e structura estatal di Antiyanan Hulandes. E supervision financiero via un ley di Reino tabata forma parti di e pakete amplio di reformanan constitucional cu a bai hunto cu e transicion estatal aki.
Pa Corsou y Sint Maarten, haya status di un pais riba nan mes den Reino, no obstante e supervision cu a wordo mara na esaki, de facto a representa un stap padilanti den nan desaroyo constitucional y nan proceso pa un autonomia mas grandi.
Aruba, sinembargo, ta den un posicion fundamentalmente diferente.
Aruba a haya su Status Aparte ya for di 1 di Januari 1986, binticuatro aña prome cu e reformanan estatal di 2010. Aruba tabata e prome y pa hopi tempo e unico pais caribense autonomo den Reino pafo di Antiyanan Hulandes. Na e momento ey, no a exigi for di Aruba pa e acepta supervision financiero di Reino via un ley di Reino como condicion pa e haya su status autonomo.
Hustamente e hecho cu Aruba desde 1986 a maneha su finanzas publico di manera independiente, sin supervision structural basa riba un ley di Reino, ta forma un di e caracteristanan mas esencial di Aruba su posicion constitucional separa dentro di Reino. E distincion aki no ta un casualidad historico, sino e ta forma parti integral di e Status Aparte.
Na momento cu ta bisa cu Aruba mester wordo “alinea” cu Corsou y St. Maarten, esaki, for di perspectiva constitucional Arubano, no ta representa un avance, sino al contrario, e ta un retroceso evidente. E imposicion di supervision financiero structural pa medio di un ley di Reino basa riba consenso ta nifica kibra cu e posicion diferente cu Aruba a haya na 1986 y a keda existi desde e tempo ey.
E hecho cu Aruba awe ainda ta sigui ta e unico pais autonomo den Reino sin supervicion financiero na nivel di Reino, ta confirma cu su posicion constitucional efectivamente a keda diferente. Status Aparte pa definicion ta nifica un clasificacion separa. Elimina of debilita e
distincion bou di e argumento di “igualdad” ta mina e realidad historico y constitucional di Aruba den Reino.
Ademas Aruba a demostra claramente den e ultimo añanan como pais, cu sin supervision structural basa riba un ley di Reino, e tabata capaz pa mehora considerablemente su maneho financiero y pone e finanzas publico na ordo. Cu e progreso aki lo mester conduci na
institucionalisacion di supervision mas amplio di parti di Reino, ta resulta dificil pa reconsilia cu e principio di autonomia riba cual Statuut ta basa.
Sindicatonan por lo tanto ta mantene nan opinion cu cambia e posicion constitucional separa di Aruba, cu e meta pa “alinea” Aruba constituiconalmente cu e otro partinan di Reino, no por wordo hustifica na ningun manera. Igualdad den Reino no ta nifica cu mester elimina e diferencianan historico ni tampoco e posicionnan autonomo ya adkiri. Al contrario, respet mutuo den Reino ta exigi precisamente reconocimento di e desaroyo constitucional y di e posicion unico di cada pais.
Aruba, 28 mei 2026
The post Reaccion conhunto di sindicatonan riba e declaracion di Secretario di Estado riba e concepto di Ley di Reino riba Finanzas Publico Sostenible pa Aruba (HOFA) appeared first on Aruba Native.
5/28/2026 4:46:23 PM