Što sovetuva Svetska banka, kako da se obezbedi blagosostojba za idnite penzioneri?

Od Kancelarijata na Svetska banka vo Makedonija velat deka zemjava kako i mnogu drugi e ispravena pred predizvikot da obezbedi blagosostojba za penzionerite, iako se soočuva so demografsko stareenje. Objasnuvaat deka Svetska banka e svesna za tekovnata javna diskusija za penziskiot sistem i idninata na vtoriot stolb i dodavaat deka poveќestolbniot penziski sistem može da pomogne. Vladata analizira i e so stav deka vtoriot stolb ne gi dal posakuvanite rezultati, a Sojuzot na sindikati na Makedonija(SSM), no i graѓanite se protiv eventualno zgolemuvanje na starosnata granica za penzioniranje. „Ova go gledame kako možnost za informiran politički dijalog za prašanje što direktno vlijae na blagosostojbata na graѓanite vo Severna Makedonija. Demografskoto stareenje e dolgoročen strukturen predizvik so koj Severna Makedonija - kako i mnogu zemji - ќe treba da se spravuva so decenii što doaѓaat. Postoi širok meѓunaroden konsenzus deka poveќestolbniot penziski sistem može da pomogne vo spravuvanjeto so ovoj predizvik. Takviot sistem obično kombinira socijalna penzija finansirana od opštiot budžet za zaštita na najranlivite; stolb so pridonesi povrzan so zarabotkata, platen sistem (PAYG) koj gi povrzuva beneficiite so doživotna rabota; i stolb so definirani pridonesi (DC) koj im pomaga na rabotnicite da gradat individualni zaštedi so tekot na vremeto. Zaedno, ovie stolbovi go diverzificiraat prihodot od penzioniranje i go raspredeluvaat fiskalniot, političkiot i pazarniot rizik, namesto da ja koncentriraat izloženosta na eden izvor. Kako i so sekoj finansiran stolb, negovite pridobivki se akumuliraat postepeno: evidencijata za pridonesi izgradena porano vo karierata na rabotnikot e prirodno pogolema, a celosniot potencijal na sistemot se realizira samo kako što individualnite smetki sozrevaat vo tekot na posledovatelni decenii pridonesi“, velat od Kancelarijata na Svetska banka vo Makedonija za Faktor. Dodavaat deka realizacijata na ovoj potencijal bara cvrsti temeli - razumen dizajn, silno i odgovorno upravuvanje so investiciite, a vnimatelen pregled na tekovnite parametri na sistemot bi možel da pomogne da se osiguri deka Severna Makedonija e vo dobra pozicija da go ispolni toa vetuvanje. „Angažmanot na Svetskata banka po ova prašanje se sostoeše od dva različni teka na rabota. Prviot e programa za tehnička pomoš, so koja se raboti direktno so vlastite za analiza na predizvicite so koi se soočuva finansiraniot stolb i identifikuvanje na konkretni opcii za reformi. Vtoriot e poseben: so poddrška od Fondot na Evropskata Unija za fiskalno upravuvanje, Svetskata banka obezbedi tehnička analiza za da go informira Pregledot na trošenjeto na penziskiot sistem na Vladata na Severna Makedonija; proces voden i vo sopstvenost na Vladata. Dvata teka se komplementarni, no različni. Konečno, procenkata na Svetskata banka za penziskiot sistem vo Severna Makedonija beše objavena vo 2024 godina kako del od Pregledot na javnite finansii, redovna procenka na javnite finansii vo zemjite-zaemoprimači. Pregledot gi utvrduva našite preporaki za obezbeduvanje socijalna i fiskalna održlivost na penziskiot sistem vo Severna Makedonija“, dodavaat od Kancelarijata na Svetska banka vo Makedonija. Novonaznačeniot minister za trud i socijalna politika, Ѓoko Velkovski istakna deka nekoj pred dvaesetina godini tvrdel deka vtoriot penziski fond ќe dade dobar efekt na penziite na penzionerite vo Makedonija. Meѓutoa, očigledno e deka prvite penzioneri ovaa godina, kako prvi po voveduvanjeto na ovaa merka, so ona što go štedele, nedovolno im se oplodile sredstvata za da imaat dobri penzii od vtoriot stolb. Inaku, od SSM rekoa deka namesto graѓanite da rabotat do 72 godini, potrebni se modeli koi ќe ovozmožat predvremeno penzioniranje, beneficiran staž i penzioniranje spored rabotniot staž. Tie go posočuvaat podatokot od Statističkiot godišnik na Republika Severna Makedonija 2025, spored koj očekuvaniot životen vek vo zemjata iznesuva 76,63 godini. Vo momentov, uslovite za starosna penzija se: 64 godini vozrast za maži, 62 godini vozrast za ženi, najmalku 15 godini penziski staž. Sanja Atanasovska